حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
704
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
و پانصد ؛ تقصير هم ندارند ، ساعت به ساعت تسعير بالا مىرود . الان گندم 24 الى 25 است ، جو 20 تومان . از حسن اتفاق ، تا امروز كه پنجم قوس است ، در كوههاى سرحد ابدا برف نيامده و در جلگه باران نباريده . اگر . . . « 26 » شود ، نرخ به 35 و 40 مىرسد . هزار و پانصد خروار از ناصر السلطنه خريدند در خروارى سى تومان و پنج هزار دينار با كرايه شانزده تومان تمام مىشود . مردم شهر چون پاى ساعد الملك و وليعهد در ميان است ، سر و صدائى ندارند و به من دعا مىكنند . وليعهد هم چون با پدرش و اتابك قرار تغيير و ترتيب جديدى در سال نو داده است ، على الظاهر با من خيلى چم و خم و احترام مىكند . ديگر خبر ندارند كه بعد از عيد ، دولت عثمانى از سرحد ارومى و خوى الى كردستان و اردلان را تصرف مالكانه كرده است ؛ على ماند و حوضش . خود اين ذات اقدس ، عقايدش را كه تا حال سه مجلس گفته است ، جداگانه نوشتهام مطلع خواهى شد . در اين صورت ، ميزان كارها و تكليف من و شما بدست مىآيد . كار از اينها گذشته است . رفقاى شما خوب تلافى كردند . حضرت اقدس در اين مدت نبودن ما ، با انگليسها خيلى بدسلوكى و بىاعتنائى فرمودند . بالعكس نسبت به روسها ، نعم و طاعت صرف بودهاند به راهنمائى كارگزار كه در گيلان بستگى باطنى با روسها بهم رسانده . انگليسها پارسال مسئلهء قتل دو كشيش آمريكائى را درست كردند ، بيست و پنج هزار تومان از حضرت اقدس جزاى نقدى گرفتند . هنوز مشغول مذاكره هستند ، گويا اصلاح نشود . امسال هم مسئلهء ساوجبلاغ عنوان شده و روسها هم از اغتشاش داخله كه البته در طى روزنامجات مىخوانيد ، فرصت قدرت هيچ كار خارجى ندارند ، جز استيلا و قدرت نسبت به ايران . عجيبتر اين است كه ما ابدا ملتفت هيچ يك از اين فقرات و بىپولى و هرجومرج ولايات نيستيم و در مركز سلطنت ، مشغول دفع معاندين شخصى و در ولايات ، مشغول أخذ عملهاى پست و خريدارى ملك با پول استقراضى از بانك . گوسفندى برد اين گرگ مزور همه روز * گوسفندان دگر خيره در او مىنگرند من خيال كرده بودم كه سفر دو ماههاى به خراسان بروم ، حاجى آصف الدوله نوشته بود مىآيم تهران ، موقوف كردم . البته خبر داريد از شدت بىپولى ، قشونى كه در تهران اردو تشكيل داده بودند ، نتوانستند حقوق مدت تشكيل اردو را بدهند اغلب فرار كردند ؛ از جمله دو فوج امير نظام كه اينجا وارد شد . صد و پنجاه هزار اشرفى در بساط خزانهء اندرون باقى بوده است ، بيرون آوردند تحويل حاجى فرج صراف شد ؛ از آن اشرفىها يك عدد كسى نديد . هفت كرور كسر مأخذ بودجه بهم رساندند ، از جمله دو كرور گمرك است كه بواسطهء جنگ ژاپن و روس ، گمرك كسركرده است . بطور يقين تا آخر سال بىپولى تمام مىكند ؛ چون پول صندوقها را مىبرند تهران ، حقوق مردم را تخمين كردهاند كه ربع داده شود . دردهاى بىدرمان زياد است ؛ انشاء الله اين چند نفر مدير كل و محتسب ، ايران را تلف
--> ( 26 ) - يك كلمه خوانده نشد .